Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης: Τέσσερις «Μαγεμένες» οικοδέσποινες

Έλσα Σπυριδοπούλου- Καθώς μπαίνει κανείς στον αίθριο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ)- από την πλευρά της Διεθνούς Έκθεσης- θα συναντά πλέον τέσσερις ‘οικοδέσποινες’. Είναι οι Μαγεμένες ή Las Incantadas, που «επέστρεψαν σπίτι τους», όπως ανέφερε κατά τα αποκαλυπτήρια τους η υπουργός Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου. 

09 09 2017 20:24:32

Βέβαια, οι τέσσερις αμφίγλυφοι (με αναπαραστάσεις δηλαδή και από τις δύο πλευρές) πεσσοί που αντικρύζει ο επισκέπτης στο ΑΜΘ, είναι ακριβή αντίγραφα. Οι αυθεντικοί βρίσκονται στο Λούβρο, αλλά να επιστρέψουν… φαίνεται αδύνατον (σ.σ. ανάλογη περίπτωση με τα Μάρμαρα του Παρθενώνα). Έτσι το γαλλικό Μουσείο κατασκεύασε τα αντίγραφα τους και μάλιστα «μας έστειλε και τα καλούπια τους», όπως τόνισε η υπουργός.
 
‘Σπίτι’ τους η Αρχαία Αγορά

Ήταν και πάλι περίοδος της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) το 2015, όταν τα αντίγραφα αυτά εκτέθηκαν για πρώτη φορά σε περίπτερο κατά τη διάρκεια της 80ης διοργάνωσης της. Είχαν ήδη προηγηθεί μεγάλες συζητήσεις μεταξύ Εφορείας Αρχαιοτήτων, δήμου Θεσσαλονίκης και λοιπών φορέων για το πώς θα μπορέσουμε να τα αποκτήσουμε. Όπως προαναφέραμε, η επιστροφή των αυθεντικών αγαλμάτων δεν… συζητείται. Οπότε μόνη λύση ήταν τα αντίγραφα, που κατασκευάστηκαν εντέλει χάρη στην υποστήριξη του δήμου, της χρηματοδότηση της ΔΕΘ- HELEXPO και τη συνδρομή τεσσάρων τοπικών φορέων της πόλης (Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, Επαγγελματικό Επιμελητήριο, Οργανισμός Λιμένος και Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης), καθένας από τους οποίους ‘υιοθέτησε’ και έναν πεσσό.
 
Τώρα έχουν βρει μια θέση στον αίθριο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου. «Στο χώρο που τοποθετήθηκαν μπήκαν συμβολικά, διότι πιστεύουμε ότι λειτουργούσαν ως πέρασμα. Επιπλέον ‘κοιτούν’ προς την Έκθεση, στην οποία οφείλουν την επιστροφή τους» σημείωσε η διευθύντρια του ΑΜΘ, Πολυξένη Αδάμ-Βελένη.


 
Και μπορεί η έκθεση να χαρακτηρίζεται ως ‘μόνιμη’, έχει όμως, στοιχεία προσωρινότητας, καθώς όπως ανακοίνωσε η κ. Βελένη «τα αγάλματα θα παραμείνουν εδώ, μέχρι να επιστρέψουν στο φυσικό τους χώρο, στην περιοχή δηλαδή της Αρχαίας Αγοράς, εκεί περίπου όπου σήμερα υπάρχει παιδική χαρά με τον τίτλο ‘Μαγεμένες’».  Για να γίνει αυτό βέβαια θα πρέπει να προηγηθεί ανασκαφή -νότια της πλευράς της Αρχαίας Αγοράς- για να πιστοποιηθεί ο χώρος τους και τη χρηματοδότηση της θα αναλάβουν ο δήμος και η Helexpo-ΔΕΘ (το κόστος υπολογίζεται στις 30-40.000 ευρώ). Αυτό ωστόσο, είναι ένα σχέδιο χωρίς συγκεκριμένο- ακόμη- χρονοδιάγραμμα.
 
Η 5η αυθεντική Μαγεμένη

Μέχρι τότε οι τέσσερις φιγούρες στο ΑΜΘ θα μας υπενθυμίζουν ότι ανήκαν κάποτε σε μία δίτονη κιονοστοιχία του τέλους του 2ου ή των αρχών του 3ου αι. μ.Χ. - κοσμούσε πιθανόν ένα πολυτελές συγκρότημα θερμών νοτίως της Αρχαίας Αγοράς της Θεσσαλονίκης-  η οποία λεηλατήθηκε το 1864 από τον Γάλλο παλαιογράφο Εμμανουέλ Μιλέρ, οπότε και τμήματα του μεταφέρθηκαν στο Μουσείο του Λούβρου.
 
Και αφού περάσει ο επισκέπτης από την ‘πύλη’ τους αξίζει να μπει στο Μουσείο και να δει και μία πέμπτη αυθεντική Μαγεμένη, το πρόσωπο της οποίας (το μόνο που σώζεται) αναπαριστά τη Νίκη. Αναρωτιέται κανείς, πώς αυτή ‘ξέφυγε’ από τα χέρια του Μιλέρ;
 
Όπως μας εξήγησε αρχαιολόγος του Μουσείου, πιθανολογείται ότι έπεσε από τη Στοά των Ειδώλων έπειτα από μεγάλο σεισμό στα Βυζαντινά χρόνια και στη συνέχεια καταχώθηκε από μπάζα, οπότε ο Μιλέρ απλά δεν την είδε! Καιρό μετά φαίνεται να την εντοίχισαν σε σπίτι (έχει ίχνη κονιάματος και σημάδια από καρφί που σημαίνει ότι χρησιμοποιήθηκε κατά κάποιον τρόπο) και όταν ξέσπασε η πυρκαγιά χάθηκε πάλι στο υπέδαφος, έως ότου το 1997, κατά τη διάρκεια εργασιών φυσικού αερίου στην οδό Ρογκότη, ήρθε στο φως.
 
Αυτή η Μαγεμένη μάλιστα θα αποτελέσει και σημαντικό μέρος έκθεσης που θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Δεκέμβρη στο μουσείο της Ρωμαϊκής Αγοράς και στο Μπεή Χαμάμ (Λουτρά Παράδεισος), με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης.