20ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2): Πρόσωπα και καταστάσεις

Στράτος Κερσανίδης - Πέντε ταινίες στο σημερινό σημείωμα από το 20ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ. Είναι ταινίες που μιλούν για ανθρώπους, για καταστάσεις, για την Ιστορία. Χαίρομαι ιδιαίτερα επειδή όλες βρίσκονται σε ένα πολύ καλό καλλιτεχνικό επίπεδο και σέβονται το θέμα τους και τους θεατές.

08 Μαρτίου 2018 10:45:54

«Αναζητώντας τον Ανδρέα: Πολιτική ηγεσία σε περίοδο κρίσης», του Χάρη Μυλωνά και του Θοδωρή Προδρομίδη: Είναι μια ταινία για τον Ανδρέα Παπανδρέου; Ναι αλλά όχι μόνον. Γιατί μέσα από την πολιτική πορεία ενός ηγέτη ο οποίος σημάδεψε τη σύγχρονη ελληνική πολιτική Ιστορία, αναδύεται και η ίδια η Ιστορία της χώρας στο σώμα της οποίας ο Ανδρέας Παπανδρέου άφησε έντονο το αποτύπωμά του.

Μέσα από κινηματογραφημένα ντοκουμέντα αλλά κυρίως μέσα από αφηγήσεις και πολιτικές εκτιμήσεις ανθρώπων που τον γνώρισαν (φίλων και αντιπάλων), σκιτσάρεται η προσωπικότητα του Ανδρέα ο οποίος σε όλη του τη ζωή ισορροπούσε ανάμεσα σε ένα μεταρρυθμιστή σοσιαλιστή ηγέτη ή σε ένα λαϊκιστή δημαγωγό. Φυσικά στην ταινία δε δίνεται απάντηση αλλά τίθενται τα ερωτήματα και οι προβληματισμοί. Αλλά ακόμη συγκρίνεται η εποχή του με τη σύγχρονη εποχή, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη και την Αμερική, και τη σημερινή ένδεια πολιτικών προσωπικοτήτων. Κι ακόμη αναδεικνύονται οι εμφανείς διαφορές του τότε από το σήμερα.

Ένα πολύ καλό ντοκιμαντέρ το οποίο δεν αγιοποιεί αλά ούτε δαιμονοποιεί τον Ανδρέα Παπανδρέου αλλά μελετά τον ίδιο, την εποχή του και το αποτύπωμα που άφησε μετά το θάνατό του.



«Εγώ κι ο ίσκιος μου: Ένα ντοκιμαντέρ για το Νίκο Παπάζογλου» , του Μιχάλη Αριστείδου και του Ιωάννη Γρηγορόπουλου: Μια τέτοια ταινία είναι μια ταινία για έναν δικό μας, κατάδικό μας άνθρωπο. Γιατί όλοι κάπως έτσι νιώθαμε το Νίκο Παπάζογλου ο οποίος αν και έχει φύγει ως φυσική παρουσία είναι πάντοτε παρών. Κάπως έτσι σκέφθηκε και μια παρέα φίλων, νέων παιδιών που δεν τον γνώρισαν, αλλά που τον αγάπησαν τραγουδώντας και παίζοντας τα τραγούδια του. Αποφάσισαν λοιπόν να ανακαλύψουν τις διαδρομές της ζωής του, να τον γνωρίσουν καλύτερα, να τον νιώσουν. Ξεκίνησαν λοιπόν ένα ταξίδι στο χρόνο και το χώρο, μίλησαν με παλιούς του φίλους, τραγούδησαν μαζί τους τα τραγούδια του, ταξίδεψαν σε μέρη που ταξίδεψε κι εκείνος. Μουσική στη Νίσυρο, μουσική στην Κω, μουσική στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Και κουβέντα, εξομολογήσεις, μνήμες, καλαμπούρια. Μια μεγάλη παρέα γιατί ήταν κι αυτό ο Νϊκος Παπάζογλου. Ένας άνθρωπος για τη παρέα, με το τραγούδι και το κρασί, τα αστεία και τις αγκαλιές.

Εξαιρετική δουλειά η οποία ξεχειλίζει αγάπη και προσεγμένη. Χωρίς φανφαρονισμούς και υπερβολές, κάτι που δε θα άρεσε στο Νίκο. Πολλά τραγούδια, όμορφα λόγια και δυνατές, γλυκές αναμνήσεις από το χαμογελαστό παιδί που σε όλων μας τις καρδιές έριξε βάλσαμο.



«Το ταξίδι του Ορφέα», του Θεόφιλου Δαδή: ‘Σε όλα τα μέρη του κόσμου υπάρχει κάτι αντίστοιχο. Με σκάφος (ηχείο) και μία, δύο, τρεις ή περισσότερες χορδές’. Η μουσική είναι η παγκόσμια γλώσσα, ο πιο εύκολος άνθρωπος για να έρθουν κοντά οι άνθρωποι. Με αυτήν την κεντρική ιδέα ο σκηνοθέτης προσεγγίζει το προσφυγικό ζήτημα. Αλλά κι αυτό το βλέπει μέσα από την ιστορία. Έτσι πλάι στους σύγχρονους Σύριους και Κούρδους πρόσφυγες, βλέπουμε και του πρόσφυγες του 1922 καθώς και τους ανταλλάξιμους Έλληνες και Τούρκους. Ακούμε για τους Μικρασιάτες οι οποίοι ήρθαν μικρά παιδιά στην Ελλάδα και στα σχολεία, μέχρι το 1931-32, τα έβαζαν χωριστά από τα ντόπια παιδιά.

Μια πολύ δυνατή ταινία, με αρκετή μουσική αλλά και μια ιδιαίτερη ματιά, μια ματιά πρωτότυπη, μια διαφορετική οπτική επάνω στο προσφυγικό ζήτημα.



«Ρωγμές», της Δήμητρας Κόφτη: Το Πέρνικ, μια πόλη στη δυτική Βουλγαρία, όχι πολύ μακριά από η Σόφια, είναι μια πόλη οποία παρακμάζει. Δεν ήταν όμως πάντοτε έτσι καθώς από τα προπολεμικά χρόνια η οικονομία της πόλης βασιζόταν στα ανθρακωρυχεία και τη βιομηχανία. Την εποχή του υπαρκτού σοσιαλισμού η βιομηχανία αναπτύχθηκε ακόμη περισσότερο. Όμως μετά το 1990 άρχισε μια φθίνουσα πορεία και η οικονομία της πόλης οδηγήθηκε σε μαρασμό. Τα ορυχεία υπολειτουργούν και από τα 28 εργοστάσια δεν υπάρχει πλέον κανένα! Η σκηνοθέτιδα, στο πλαίσιο μια ανθρωπολογικής μελέτης που έκανε, γύρισε ην ταινία αυτή, στην οποία βλέπουμε κατοίκους να μιλούν με θλίψη για όλα όσα έχασαν. Κατηγορούν όσους ευθύνονται γι’ αυτό αλλά και όσους επιχειρούν να ξαναγράψουν την Ιστορία. Πολύ εύστοχο ντοκιμαντέρ, το οποίο μιλά για τις ρωγμές που επήλθαν στον κοινωνικό ιστό της πόλης σε συνδυασμό με τις ρωγμές που άφησε σε σπίτια ένας δυνατός σεισμός που έγινε πριν από μερικά χρόνια.



«Επιστροφή», του Μενέλαου Καραμαγγιώλη: Συνεχίζοντας τις συναντήσεις του αξιοσημείωτους ανθρώπους, ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης, επιστρέφει στις Φυλακές Αυλώνα (Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα) και αυτή τη φορά μας φέρνει σε επαφή με τους νέους κρατούμενους οι οποίοι δεν ξέρουν γράμματα αλλά ακολουθούν το σχολικό πρόγραμμα του δημοτικού σχολείου των φυλακών στο οποίο μαθαίνουν να γράφουν και να διαβάζουν. Όμως μαθαίνουν και κάτι ακόμη το οποίο δε γνώριζαν. Μαθαίνουν το θέατρο, χάρις σε έναν εθελοντή σκηνοθέτη, το Στάθη Γράψα, ο οποίος αποφασίζει να προσφέρει τις γνώσει του στους νεαρούς κρατούμενους. Και έτσι συντελείται ένα θαύμα! Οι άνθρωποι μεταμορφώνονται, συνεργάζονται, αυτοπειθαρχούν και στο τέλος καταφέρνουν να διεκπεραιώσουν μια ολόκληρη παράσταση σωματικού θεάτρου!

Ταινία η οποία εισχωρεί μέσα στη φυλακή, βλέπει τα πράγματα μέσα από τα κάγκελα, προσεγγίζει τους ανθρώπους με ειλικρίνεια και σεβασμό. Θαυμάσια ιδέα η οποία ολοκληρώνεται χάρις στην έμπειρη σκηνοθετική ματιά του Καραμαγγιώλη ο οποίος αφήνει μια αχτίδα φωτός να περάσει τους τοίχους της φυλακής να φτάσει έξω από αυτές.