Σαν Σήμερα 10 Σεπτεμβρίου: Πεθαίνει ο Ντάλτον Τράμπο, ο άνθρωπος που «έσπασε» τη μαύρη λίστα του Χόλιγουντ

Στις 10 Σεπτεμβρίου του 1976, πεθαίνει σε ηλικία 71 ετών ο Ντάλτον Τράμπο, συγγραφέας και σεναριογράφος, αλλά και ένας από τους «10 του Χόλυγουντ», δηλαδή την ομάδα των σεναριογράφων, σκηνοθετών και παραγωγών που μπήκαν στη Μαύρη Λίστα και αποβλήθηκαν από τα στούντιο επειδή αρνήθηκαν να καταθέσουν στη διαβόητη Επιτροπή Αντιαμερικωνικών Υποθέσεων του γερουσιαστή Μακ Κάρθι στο Κογκρέσο.  

10 09 2018 12:53:39

Ο Τράμπο, μαζί με τους Άλβα Μπέσι, Χέρμπερτ Μπίμπερμαν, Λέστερ Κόουλ, Εντουαρντ Ντμίτρικ, Ρίνγκ Λάρντνερ, Τζον Χάουαρντ Λόουσον, Αλμπερτ Μαλτς, Σάμιουελ Όρνιτζ και Άντριαν Σκοτ παρουσιάστηκαν στο Κογκρέσο, απλά για να δηλώσουν ότι δεν πρόκειται να κάνουν καμία κατάθεση σχετικά με τις πεποιθήσεις τους γιατί η ύπαρξη της Επιτροπής παραβίαζε τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της συνείδησης.
Οι 10 απολύθηκαν την επόμενη ημέρα. Ο Τράμπο φυλακίστηκε για απείθεια προς το Κογκρέσο και έμεινε στη φυλακή σχεδόν ένα χρόνο.

Οι καλλιτέχνες και οι εργαζόμενοι στο Χόλυγουντ υπήρξαν από τα πρώτα και πιο συχνά θύματα του Μακαρθισμού, αφενός γιατί πολλοί ανάμεσά τους είχαν πράγματι σχέσεις με αριστερές και προοδευτικές οργανώσεις της Αμερικής και αφετέρου γιατί η στοχοποίηση τους ήταν αρκετά βολική για το αφήγημα της αντικομμουνιστικής υστερίας, σύμφωνα με την οποία οι κομμουνιστές είχαν διεισδύσει σε σημεία – κλειδιά της αμερικανικής κοινωνίας, με σκοπό να κάνουν την προπαγάνδα τους. Στο κυνήγι μαγισσών στο Χόλυγουντ συμμετείχαν και αρκετοί ηθοποιοί και σταρ της εποχής, όπως ο Τζον Γουέιν, ο μελλοντικός πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν, αλλά και ο σκηνοθέτης Ελία Καζάν, ο οποίος παρουσιάστηκε ενώπιον της Επιτροπής και κατέδωσε συναδέλφους τους. Πολλές δεκάδες καλλιτέχνες διώχθηκαν τότε από την Επιτροπή, ανάμεσά τους ο Ζιλ Ντασέν, ο Όρσον Ουέλς, ο Ντάσιελ Χάμετ, ο Πίτερ Σίγκερ και πάρα πολλοί άλλοι.

Μετά την αποφυλάκισή του o Tράμπο, κατέφυγε στο Μεξικό και συνέχισε την δουλειά του εκεί, γράφοντας σενάρια για μεξικανικές ταινίες. Παράλληλα όμως συνέχιζε να γράφει σενάρια για ταινίες του Χόλυγουντ, τις οποίες είτε υπέγραφε με ψευδώνυμο είτε έδινε να τις υπογράψει κάποιος άλλος σεναριογράφος. Είχε το συνήθειο να γράφει τα σενάριά του στη μπανιέρα, τοποθετώντας τη γραφομηχανή του σε μια βάση έξω από το λουτρό. Ήταν επίσης σπάνιες οι στιγμές που μπορούσε κανείς να τον δει χωρίς τσιγάρο.

Δύο από αυτές τις ταινίες της παρανομίας, το «Διακοπές στη Ρώμη»  και «Ο γενναίος» τιμήθηκαν με το Όσκαρ καλύτερου σεναρίου, χωρίς να είναι γνωστό ότι το σενάριο άνηκε στον Τράμπο. Η Ακαδημία Κινηματογράφου αναγνώρισε μεταγενέστερα τα βραβεία αυτά στον Τράμπο, αυτό για τον «Γενναίο» το 1973 και εκείνο για το «Διακοπές στη Ρώμη» 17 χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1993.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του αποκλεισμού του από το Χόλυγουντ, ο Τράμπο ήταν ο βασικός οργανωτής της ομάδας των σκηνοθετών, παραγωγών, ηθοποιών ή τεχνικών που επέμεναν στη διαμαρτυρία τους ενάντια στις αντικομμουνιστικές διώξεις στη βιομηχανία του κινηματογράφου. Ο ίδιος υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Αμερικής από το 1943 μέχρι τουλάχιστον το 1948. Από τις αρχές του Ψυχρού Πολέμου είχε δημόσια εκφράσει φιλοσοβιετικές θέσεις, καταγγέλλοντας την πολιτική των ΗΠΑ.

Το 1960 ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ σκηνοθετούσε την ταινία «Σπάρτακος» με πρωταγωνιστή τον Κερκ Ντάγκλας. Ο Ντάγκλας ανακοίνωσε δημόσια ότι το σενάριο της ταινίας άνηκε στον Ντάλτον Τράμπο. Το όνομα του Τράμπο εμφανίστηκε στην οθόνη μετά από 13 χρόνια. Ήταν το τέλος της εποχής της Μαύρης Λίστας και η τεράστια επιτυχία της ταινίας, έσβησε κάθε όνειρο της αμερικανικής δεξιάς να συνεχιστούν οι αποκλεισμοί στον κινηματογράφο.

O Τράμπο συνέχισε την καριέρα του, γράφοντας σενάρια για ταινίες όπως «Η έξοδος», «Ο πεταλούδας», όπου περιγράφεται η συγκινητική πορεία ενός κρατούμενου σε νησί για την απόδρασή του,  και το αντιπολεμικό αριστούργημα «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του», που ήταν βασισμένο σε δικό του βιβλίο. Πέθανε δικαιωμένος και σχετικά πλούσιος.  Άλλοι διωκόμενοι δεν δέχθηκαν ποτέ να επιστρέψουν στο Χόλυγουντ, κάποιοι πέθαναν ή ξεχάστηκαν ενόσω παρέμειναν αποκλεισμένοι. Το 1999 το Χόλυγουντ τίμησε τον καταδότη Ελία Καζάν με Όσκαρ για τη συνολική του προσφορά στον κινηματογράφο. Αν και γνωστοί ηθοποιοί όπως ο Σον Πεν, ο Νικ Νόλτε και ο Εντ Χάρις αντέδρασαν σφοδρά, το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανίας ενέκρινε αυτή τη συμβολική λήθη για τη βαρβαρότητα του Μακαρθισμού. Η ζωή του Ντάλτον Τράμπο έγινε ταινία στο Χόλιγουντ το 2015.
 
Ακούστε καθημερινά το «Μια μέρα σαν σήμερα» με τον Γιάννη Ανδρουλιδάκη στις 06.50 και τις 17.50 στον 105,5 Στο Κόκκινo.

Ακούστε: