Σαν Σήμερα 14 Σεπτεμβρίου: Οι ναζί καίνε τη Βιάννο και σκοτώνουν όλους τους άνδρες της

Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1943, ξεκινά η Σφαγή της Βιάννου, ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα πολέμου που έκαναν οι Ναζιστές στην Ελλάδα, μαζί με τη Σφαγή των Καλαβρύτων, των Ανωγείων και την εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, των Ιωαννίνων και άλλων χωρών. Η σφαγή της Βιάννου από τους Ναζί άφησε πίσω της περισσότερους από 500 νεκρούς, από τους οποίους 461 είναι οι επίσημα καταγεγραμμένοι, αλλά επίσης και καμένα και λεηλατημένα σπίτια και σοδειές.

14 09 2018 12:24:28

Η Σφαγή της Βιάνου αφορά στην πραγματικότητα μια σειρά γειτονικών χωριών ανάμεσα στη Βιάννο και την Ιεράπετρα, στο Νοτιοανατολικό άκρο της Κρήτης, από τα σημερινά όρια του Νομού Ηρακλείου με τον Νομό Λασιθίου και ανατολικότερα. Οργανωτής της υπήρξε ο διοικητής της περιοχής Φρίντριχ-Βίλχελμ Μίλερ, γνωστός και ως «ο χασάπης της Κρήτης», ο οποίος εκτέλεσε με χαρακτηριστική σκληρότητα την διαταγή που εξέδωσε ο στρατηγός Μπρούνο Όσβαλντ Μπρόγιερ, διοικητής του «Φρουρίου Κρήτη». Η διαταγή έλεγε: «Καταστρέψατε την επαρχία Βιάννου. Εκτελέσατε πάραυτα, χωρίς διαδικασία, τους άρρενες που είναι πάνω από 16 ετών καθώς και όλους όσοι συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας».

Η Βιάννος, όπως και ολόκληρο το Λασίθι είχαν παραχωρηθεί μετά το τέλος της Μάχης της Κρήτης και την κατάληψη του νησιού από τους ναζί, στους Ιταλούς. Το Λασίθι ήταν η μοναδική επαρχία της Κρήτης με ιταλική διοίκηση και αυτό αφενός επέτρεπε στους κατοίκους του να βιώνουν μια κάπως λιγότερο σκληρή κατοχή σε σχέση με το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο και τα Χανιά, τα οποία κρατούσαν οι Γερμανοί, αφετέρου το είχε μετατρέψει ως καταφύγιο ή κέντρο ανεφοδιασμού για κάποιες αντιστασιακές ομάδες, ειδικότερα αυτές που δραστηριοποιούνταν στο Ηράκλειο.

Στις 8 Σεπτεμβρίου του 1943, η Ιταλία συνθηκολογεί με τους Συμμάχους και εγκαταλείπει τον πόλεμο στο πλευρό του Χίτλερ. Η εξέλιξη αυτή σήμαινε ότι οι Ιταλοί θα αποχωρούσαν από το Λασίθι και η κατοχή τους θα περνούσε στους Γερμανούς, οι οποίοι έτσι κι αλλιώς εγγυούνταν την παρουσία τους εκεί. Οι αντιστασιακές ομάδες της περιοχής επιχείρησαν να έρθουν σε επαφή με τους Ιταλούς, προκειμένου να διασφαλίσουν την ομαλή αποχώρησή τους από το Λασίθι, με αντάλλαγμα την παραχώρηση οπλισμού στους αντάρτες. Υπήρχε μάλιστα και η πρόσκληση σε όσους Ιταλούς το επιθυμούσαν, να παραμείνουν για να συνεχίσουν τον πόλεμο κατά των Ναζί. Στόχος των αντιστασιακών ομάδων ήταν να εκμεταλλευτούν την πρώτο διάστημα της ιταλικής αποχώρησης για να δημιουργήσουν μια ελεύθερη ζώνη, από την οποία θα επιτίθενται στους Ναζί, κυρίως στο Ηράκλειο. Παράλληλα, υπήρχε μια λανθασμένη φήμη, ότι επέκειτο απόβαση Άγγλων στρατιωτών στο Λασίθι.

Στις 9 Σεπτεμβρίου, οι ανΤιστασιακοί επιτέθηκαν στο φυλάκιο που όριζε την αρχή της γερμανικής διοίκησης. Η επίθεση ήταν μόνο σχετικά επιτυχής. Δεν κατέληξε σε κατάληψή του, αλλά δύο Γερμανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν. Τα γερμανικά στρατεύματα εξήλθαν από τον στρατώνα και εξαπέλυσαν ένα κυνηγητό των ανταρτών στην περιοχή, συνοδευόμενα από ομήρους, τους οποίους θα σκότωναν αν έβρισκαν αντίσταση. Η μάχη που ακολούθησε ωστόσο, υπήρξε μια πανωλεθρία για το ναζιστικό στράτευμα. Οι αντάρτες χτύπησαν τους Γερμανούς από το πλάι και τους προκάλεσαν μεγάλες απώλειες, απελευθερώνοντας ταυτόχρονα τους ομήρους. Στη συνέχεια οι αντάρτικες μονάδες επιτέθηκαν και ανάγκασαν τους Γερμανούς σε αναδίπλωση στο φυλάκιο.

Την επόμενη ημέρα εκδόθηκε η διαταγή για την καταστροφή της επαρχίας της Βιάννου. Οι γερμανικές αρχές ανακοίνωσαν ψευδώς ότι όσοι παραμείνουν στα σπίτια τους κατά τη διάρκεια της επιχείρησης δεν θα πειραχτούν, αλλά ότι όσοι βρεθούν στον δρόμο θα θεωρηθούν αντάρτες και θα εκτελεστούν. Όταν εισήλθαν ωστόσο στα χωριά οι Ναζί, ξεκίνησαν την κατεδάφιση των σπιτιών, εκτελούσαν κάθε άνδρα ή αγόρι που έβλεπαν μπροστά τους, έκαιγαν τα σπίτια και τα χωράφια και λεηλατούσαν τη σοδειά και τα σπίτια. Την πρώτη μέρα της επιχείρησης είχαν ήδη εκτελεστεί 280 άμαχοι, ωστόσο η γερμανική διοίκηση εξέδωσε διάταγμα σύμφωνα με το οποίο «η επιχείρηση δεν έχει ολοκληρωθεί».

117 άνθρωποι δολοφονήθηκαν στο χωριό Αμιράς, οι οποίοι εκείνη τη μέρα είχαν τη γιορτή του Τίμιου Σταυρού και δεν περίμεναν ότι θα υπάρξει εισβολή των Γερμανών. Μέχρι το μεσημέρι της 16ης Σεπτέμβρη, οι νεκροί είχαν ξεπεράσει τους 500. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι οι Γερμανοί στρατιώτες παρέμεναν στα χωριά και φώναζαν συνθήματα υπέρ του Χίτλερ και του Γ΄Ράιχ, ασκώντας τρομοκρατία στις γυναίκες που έκλαιγαν τους άνδρες και τα παιδιά τους. Τα γεγονότα της Βιάννου κατέγραψε με γλαφυρό όσο και δραματικό τρόπο σε έκθεσή της, Επιτροπή που επισκέφθηκε το νησί, αποτελούμενη μεταξύ άλλων από τον Νίκο Καζαντζάκη και τον Ιωάννη Κακριδή.

Αντίθετα από τα περισσότερα ναζιστικά εγκλήματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Σφαγή της Βιάννου δεν διαπράχθηκε από τα SS αλλά από τη Βέρμαχτ, δηλαδή από απλούς στρατιώτες. Αυτό αποτελεί και μια διάψευση της γερμανικής εκδοχής ότι οι ναζιστικές ωμότητες στον πόλεμο υπήρξαν έργο κάποιων επίλεκτων και φανατικών σωμάτων.

Για τη Σφαγή της Βιάννου πραγματοποιείται μνημόσυνο φόρου τιμής, κάθε χρόνο εκείνες τις μέρες. Τον Σεπτέμβρη του 2012 αντιπροσωπεία της Χρυσής Αυγής επιχείρησε να καταθέσει στεφάνι στο μνημείο των νεκρών. Η είσοδος της στην επαρχία εμποδίστηκε από ένοπλους κατοίκους των χωριών που είχαν καταλάβει όλους τους δρόμους που οδηγούσαν στο χωριό, απαγορεύοντας την είσοδο στους εκπροσώπους της ναζιστικής συμμορίας.

Ακούστε: