| Πέμπτη, 30 Μαΐου 2019

30 Μαΐου 1814: Γεννιέται ο θεμελιωτής του αναρχισμού Μιχαήλ Μπακούνιν


ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

 

 

 

Ακούσε τώρα Live

Μουσικές επιλογές, από τη δισκοθήκη μας

30 Μαΐου 1814: Γεννιέται ο θεμελιωτής του αναρχισμού Μιχαήλ Μπακούνιν

Στις 30 Μαΐου 1814 γεννιέται στο Πριαμουχίνο της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ο φιλόσοφος, επαναστάστης και θεμελιωτής του αναρχισμού ή αντιεξουσιαστικού σοσιαλισμού Μιχαήλ Μπακούνιν. Μορφή που σημάδεψε την ταραγμένη επαναστατική εποχή του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, συνδεόμενος με επαναστατικά κινήματα διαφόρων μορφών, στοχαστής που συνδύαζε την εκπληκτική ευθυκρισία με μια εγγενή αντιφατικότητα και έναν πρωτοφανώς άτακτο τρόπο γραφής, ο Μπακούνιν υπήρξε ο βασικός αντίπαλος του Μαρξ στην Α’ Διεθνή και ο εκφραστής της τάσης που θεωρεί τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας ασύμβατο με τη διατήρηση του Κράτους.


Στις 30 Μαΐου 1814 γεννιέται στο Πριαμουχίνο της τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ο φιλόσοφος, επαναστάστης και θεμελιωτής του αναρχισμού ή αντιεξουσιαστικού σοσιαλισμού Μιχαήλ Μπακούνιν. Μορφή που σημάδεψε την ταραγμένη επαναστατική εποχή του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, συνδεόμενος με επαναστατικά κινήματα διαφόρων μορφών, στοχαστής που συνδύαζε την εκπληκτική ευθυκρισία με μια εγγενή αντιφατικότητα και έναν πρωτοφανώς άτακτο τρόπο γραφής, ο Μπακούνιν υπήρξε ο βασικός αντίπαλος του Μαρξ στην Α’ Διεθνή και ο εκφραστής της τάσης που θεωρεί τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας ασύμβατο με τη διατήρηση του Κράτους.

Ο Μπακούνιν γεννήθηκε σε αριστοκρατική Ρωσική οικογένεια, όπως το σύνολο σχεδόν των Ρώσων επαναστατών του 20ού αιώνα. Από πολύ μικρός επηρεάστηκε από τις φιλελεύθερες αντιλήψεις των Δεκεμβριστών επαναστατών, που είχαν εξεγερθεί το 1825 εναντίον του Τσάρου. Στέλνεται στην Αγία Πετρούπολη για να ακολουθήσει στρατιωτική καριέρα και κατατάσσεται στο πυροβολικό. Αν και αναγνωρίζεται ως σπουδαίο στρατηγικό μυαλό, αποκηρύσσει τον μιλιταρισμό και παραιτείται από τον στρατό το 1835 για να αφοσιωθεί στη φιλοσοφία.

Πηγαίνει στη Γερμανία, όπου συνδέεται με τον κύκλο των οπαδών του Χέγκελ, ωστόσο στην πορεία επηρεάζεται από τις θέσεις του Λούντβιχ Φόιερμπαχ για την αλλοτρίωση και ασκεί κριτική στον αριστερό εγελιανισμό. Το 1844 μεταναστεύει ξανά για το Παρίσι, ενώ ήδη έχει αναπτύξει σχέσεις με τον Πιερ-Ζοζέφ Προυντόν, παρακολουθώντας με ενδιαφέρον τις ιδέες του.  Παράλληλα συμμετέχει σε εξεγερτικά κινήματα που ξεσπούν ανά την Ευρώπη. Το 1849 συμμετέχει στην εξέγερση της Δρέσδης, μαζί με τον επιστήθιο φίλο του Ρίτσαρντ Βάγκνερ. Συλλαμβάνεται, καταδικάζεται σε θάνατο, δραπετεύει, ξανασυλλαμβάνεται και εκδίδεται στη Ρωσία.  Εκεί, εξορίζεται στη Σιβηρία, όπου παραμένει για πολλά χρόνια υπό άθλιες συνθήκες, που περιλαμβάνουν και βασανιστήρια, ώσπου το 1859 πραγματοποιεί μια από τις πιο θρυλικές αποδράσεις στην ιστορία της ανθρωπότητας. Περπατώντας περισσότερα από 1000 μίλια στον πάγο φθάνει στη θάλασσα, μπαίνει σε ένα καράβι, αποβιβάζεται στην Ιαπωνία, μπαίνει σε ένα άλλο καράβι, αποβιβάζεται στην Καλιφόρνια, διασχίζει όλη την Αμερική, φτάνει στη Νέα Υόρκη και από εκεί επιστρέφει με πλοίο στην Ευρώπη, για να συνεχίσει την επαναστατική του δράση.

Αρχικά δεν εντάσσεται στην Εργατική Διεθνή όπως ήλπιζε ο Μαρξ, αλλά στη Συμμαχία για την Ειρήνη, θεωρώντας ότι ακόμα υπάρχουν αστοί επαναστάτες που μπορούν να στραφούν προς τον σοσιαλισμό. Γρήγορα καταλαβαίνει το λάθος του, συγκρούεται με τον Ματσίνι, τον Γκαριμπάλντι και τους υπόλοιπους αστούς επαναστάτες και προσχωρεί στη Διεθνή το 1868. Όμως η ειρηνική του συνύπαρξη με τον Μαρξ είναι βραχύβια. Ο Μπακούνιν διαφωνεί με τον Μαρξ σε μια σειρά από ζητήματα.  Στην πολιτική οργάνωση που προτείνει ο Μαρξ, αντιτάσσει την κοινωνική – συνδικαλιστική οργάνωση, η οποία θεωρεί ότι καταργεί την ιεραρχία που είναι πηγή εξουσίας και διασφαλίζει τη συμμετοχή των εργατών στις αποφάσεις. Σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως κοινωνικό νετερμινισμό στην μαρξιστική σκέψη, αντιπροτείνει μια σημαντική ποσότητα βολονταρισμού, εκτιμώντας ότι έξω από τα κοινωνικά ένστικτα της ελευθερίας, το σχήμα της κοινωνικής προόδου παραμένει αστικό. Αυτό του επιτρέπει μάλιστα να διαβλέψει ότι το ξέσπασμα της επανάστασης είναι πιθανότερο στη Ρωσία και την Ισπανία, όπως και έγινε, και όχι στις πολύ ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες όπως λανθασμένα πρόεβλεπε ο Μαρξ. Τέλος, στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης, ο Μπακούνιν αρνιόταν απολύτως την ιδέα του εργατικού κράτους, θεωρώντας ότι θα οδηγούσε στη δημιουργία μιας νέας άρχουσας τάξης, της γραφειοκρατίας, η οποία με τη σειρά της θα εξελισσόταν στον εφιάλτη του 20ού αιώνα. Στη θέση του αντιπρότεινε τη δημιουργία μιας Ομοσπονδίας των Παραγωγών, χωρίς εξουσία.

Αν και ο Μπακούνιν αποδείχθηκε πολύ εύστοχος στις προγνώσεις του, η δράση του υπήρξε συχνά αντιφατική. Το 1870 και ενώ είχε ήδη παρουσιάσει τις θέσεις του ενάντια στον συγκεντρωτισμό και υπέρ της οριζόντιας οργάνωσης, εγκαταλείπει την δουλειά του στη Διεθνή και συνδέεται με έναν Ρώσο μηδενιστή, τον Σεργκέι Νετσάγιεφ, με τον οποίον επεξεργάζεται σχέδια δημιουργίας κλειστής επαναστατικής σέχτας. Ένα χρόνο μετά μετανιώνει και επιστρέφει στην Ευρώπη, όπου επεξεργάζεται θέσεις σχετικά με την Κομμούνα του Παρισιού.

Η αντιφατική δράση του είχε τις συνέπειές της στο αναρχικό κίνημα, το οποίο συχνά επηρεάστηκε περισσότερο από τις μηδενιστικές παρεκκλίσεις του παρά από το πλούσιο δημιουργικό του έργο, που αφορούσε τον φεντεραλιστικό σοσιαλισμό και την οριζόντια κοινωνική οργάνωση. Με εξαίρεση την Ισπανία του 1936, οι θέσεις του για την οριζόντια εργατική οργάνωση δεν δοκιμάστηκαν, παρότι οι αναρχικοί ήταν παρόντες σε όλες τις επαναστάσεις του 20ού αιώνα.

Μετά την οριστική σύγκρουσή του με τον Μαρξ και την αμφιλεγόμενη διαγραφή του από την Διεθνή, ο Μπακούνιν θα ασχοληθεί με την οργάνωση της αναρχοσυνδικαλιστικής Διεθνούς ΑΙΤ, μέχρι την απόσυρσή του με ένα συγκινητικό γράμμα και τον θάνατό του στις 19 Ιουνίου 1876.

Άφησε πίσω του, πέρα από μια πρώτη πρόγνωση του κινδύνου του κρατικού σοσιαλισμού και μια πρόταση για τη φεντεραλιστική οργάνωση της κοινωνίας χωρίς Κράτος, μια ολόκληρη φιλοσοφία της ελευθερίας και της εξέγερσης. Ένα έργο που συνοψίζεται στην αριστουργηματική φράση του: «Ελευθερία χωρίς σοσιαλισμό είναι προνόμιο και αδικία. Σοσιαλισμός χωρίς ελευθερία είναι υποδούλωση και βαρβαρότητα».




 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Η ιστοσελίδα μας χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την περιήγησή σας. Περισσότερες πληροφορίες Κλείσιμο